En toen was het klaar, het manuscript. Van de titelpagina tot en met de laatste bijlage. 110.735 woorden, 344 pagina’s. (Co)promotoren Leni en Gabriël hadden hun goedkeuring gegeven. Het mocht naar de leescommissie.
In die spannende weken stortte ik me op de vormgeving en het drukken van het proefschrift. Eerst een opmaker en drukker selecteren en dan met het echte werk beginnen. Het was als het kopen van een keuken. Het formaat was voorgeschreven en daarbinnen kon ik van alles inrichten. Ik kon kiezen uit verschillende lay-outs, lettertypen, papiersoorten en kleuren. Er waren voorbeelden van tabellen, figuren, kopteksten, paginanummers en hoofdstuktitels. Met voorbeelden van recent gepromoveerde collega’s (dank Linda en Jeltje!) waren keuzes snel gemaakt.
Maar het belangrijkste was natuurlijk het boekomslag. Ik liep al een tijdje met het idee iets met het wad te doen, het grootste natuurgebied van Nederland en een van de fijnste plekken die ik ken. Omdat alleen maar wad een nogal lege aanblik geeft voor een omslag, leek me een stuk schip erbij wel leuk. Niet zomaar een schip natuurlijk, maar De Goede Verwachting, aan boord waarvan ik ook deze laatste blog schrijf.
Voor een uitsnede uit scheepsfoto’s kom je als het om leiderschap gaat snel uit bij het roer. De metaforen buitelen over elkaar. Aan het roer staan, koers houden, alle zeilen bijzetten, stip op de horizon.
Goed, het roer dus. Of beter gezegd de helmstok, het deel waar je mee stuurt. Daarmee begon de zoektocht naar een foto met die helmstok. Meestal staat er iemand naast die het bronzen ’tonnetje’ vasthoudt. Die foto’s vielen allemaal af. Dan waren er foto’s met een stuk kade of huizen op de achtergrond. Nee die ook niet. Ik wilde graag het wad en als er dan niemand op het achterdek staat betekent dat, dat je ergens voor anker ligt of bent drooggevallen.
Eindelijk vond ik de perfecte foto. Helemaal perfect? Nee, een of andere onverlaat had zijn zwembroek over de helmstok gehangen. Beetje slordig. Nou, dat zou voor een opmaker toch niet moeilijk moeten zijn, om zo’n zwembroek even weg te poetsen? Dat kon ik makkelijk vragen. Tot ik bedacht dat dit precies is hoe het gaat met kwalitatief onderzoek. Je neemt waar wat er is en daar moet je het mee doen. En als iemand dan de helmstok als wasrek gebruikt, nou dat is dat zo. Geen gesjoemel met data. Geen onwelgevallige informatie wegwerken of negeren. Toen ik dat bedacht, was ik ineens blij met die zwembroek. Het toont veel meer dan alleen het roer. Dit laat zien waar de leider deze reis naartoe leidde. Het was zomer, het zeewater misschien nog wat fris, maar warm genoeg om te zwemmen of om te laten zien hoe stoer we zijn. We waren met een grotere groep aan boord, want met ons tweeën laten we die zwemkleding achterwege als we over boord springen. Rijke data noemen kwalitatief onderzoekers dat. Dit is het leven, geen gestileerd beeld.
Wat zegt dit beeld over leiderschap? Net als het roer-met-zwembroek wordt dat ook pas interessant als het gaat leven en meer is dan een concept. Het is een verhaal, het gaat ergens over. En ja, dan wordt een leidinggevende soms ingezet voor een klusje waarvan je denkt ‘hoort dat nou bij zo’n rol?’ Ja dus. Af en toe moet je gewoon even iets doen wat niet in de taakomschrijving staat, maar op dat moment wel buitengewoon nuttig is.
Inmiddels heeft het boek zijn weg gevonden naar lezers, heb ik in september het proefschrift verdedigd en dat gevierd met heel veel familie, vrienden en collega’s en zat ik die ochtend daarna weer net zo te stralen aan het ontbijt als die dag dat ik thuis vertelde dat ik misschien wel zou gaan promoveren. Deze hora is finita. Op naar nieuwe tijden.










